WeVIS x TIJ x สถาบันนโยบายสาธารณะ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ เปิดเวทีฟังเสียง Active Citizen เชียงใหม่ อยากเห็นรัฐธรรมนูญใหม่มีหน้าตาอย่างไร
- ที่มาและอำนาจสมาชิกสภาร่างรัฐธรรมนูญ
- ที่มาและอำนาจขององค์กรอิสระ
- ที่มาและอำนาจของสมาชิกวุฒิสภา
- การกระจายอำนาจและการจัดสรรงบประมาณสู่ท้องถิ่น
- สิทธิชุมชนการจัดการทรัพยากร
- การเข้าถึงระบบสาธารณสุขถ้วนหน้า
- การคุ้มครองแรงงานและระบบประกันสังคม
เหล่านี้คือประเด็นสำคัญที่ใช้เพื่อรับฟังความคิดเห็นจากกลุ่ม Active Citizen ชาวเชียงใหม่ ที่มาจากทั้งหน่วยงานราชการ องค์กรภาคประชาสังคมด้านสิ่งแวดล้อม องค์กรด้านสิทธิมนุษยชน พรรคการเมือง และสื่อมวลชน ในเวทีกิจกรรม “Dream Con with People สู่รัฐธรรมนูญในฝันสัญจร (ภาคเหนือ)” เมื่อวันที่ 17 กรกฎาคม พ.ศ. 2569 เพื่อส่งเสียงประชาชนไปถึงรัฐสภา โดยบรรยากาศการแลกเปลี่ยนเป็นไปอย่างเข้มข้น เนื่องจากเป็นเวทีที่เปิดโอกาสให้ผู้เข้าร่วมสามารถแสดงความเห็นภายใต้หลักการของเสรีภาพอย่างเต็มที่ ทำให้ได้ข้อเสนอที่สำคัญจากมุมมองชาวเชียงใหม่ เช่น
สมาชิกสภาร่างรัฐธรรมนูญชุดต่อไปต้องมีความยึดโยงกับประชาชน มีความหลากหลายของกลุ่มประชากรและประเด็นปัญหา ประชาชนมีส่วนร่วมในทุกขั้นตอน และต้องมีที่มาตามหลักการประชาธิปไตยสากล
ต้องมีกลไกทำให้องค์กรอิสระเป็นอิสระได้อย่างแท้จริง แต่ต้องเป็นองค์กรที่ประชาชนตรวจสอบการใช้อำนาจได้ กรรมการในองค์กรอิสระต้องมีที่มายึดโยงกับประชาชนไม่ใช่มาจากการสรรหาโดยองค์กรอื่นที่ไม่ได้มาจากประชาชน ควรออกแบบให้สัดส่วนของกรรมการในองค์กรอิสระมีความหลากหลายเพิ่มขึ้น
รัฐธรรมนูญต้องเขียนให้มีเจตจำนงค์ที่ชัดเจนว่าต้องการกระจายอำนาจไปยังท้องถิ่นแต่ต้องมีกลไกแก้ปัญหาอิทธิพลในการเมืองท้องถิ่นด้วย ประชาชนสามารถติดตามตรวจสอบการทำงานของท้องถิ่นและท้องถิ่นผ่านกระบวนการมีส่วนร่วม สร้างระบบข้อมูลเปิด และองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นมีหน้าที่ตอบสนองข้อร้องเรียนต่าง ๆ
“มีปัญหาไหนในพื้นที่ภาคเหนือที่เรารู้สึกว่า กฎหมายหรืออำนาจรัฐไม่ได้อยู่ข้างเรา และ เราอยากให้รัฐธรรมนูญรับประกันเรื่องนี้อย่างไร” ... เป็นอีกหนึ่งช่วงที่เปิดโอกาสให้ผู้เข้าร่วมเวทีได้นำเสนอสภาพปัญหาในพื้นที่อย่างเจาะลึก เพื่อให้ช่วยกันมองหาความเชื่อมโยงกับ “รัฐธรรมนูญฉบับต่อไป”
สิทธิเสรีภาพและการมีส่วนร่วมของประชาชนที่ใช้ได้จริง เป็นหนึ่งในประเด็นปัญหาที่ผู้เข้าร่วมกลุ่มหนึ่งเห็นว่าเป็นประเด็นสำคัญที่ต้องได้รับการรับประกันจากรัฐธรรมนูญฉบับใหม่ ตั้งแต่สิทธิในการประกอบอาชีพ รับรองที่อยู่อาศัย รับรองความหลากหลาย และรับรองสิทธิชุมชนต่อโครงการพัฒนาต่าง ๆ
อีกประเด็นที่ผู้เข้าร่วมอีกกลุ่มเสนอว่าต้องมีหลักประกันจากรัฐธรรมนูญใหม่ คือ เจตจำนงค์ทางการเมืองของรัฐบาลในการให้การรับรองสิทธิการมีส่วนร่วมในด้านต่าง ๆ ของประชาชน เช่น สิทธิชุมชนในการบริหารจัดการพื้นที่เอง การรับฟังเสียงคัดค้านของประชาชนอย่างจริงจังและมีผลทางกฎหมาย และหากมีข้อกฎหมายที่รับรองสิทธิของประชาชนก็ไม่ควรมีข้อความระบุไว้ว่า สิทธิชุมชนต้องไม่ไปขัดกับกฎหมายอื่น
ประเด็นที่สามที่ผู้เข้าร่วมอีกกลุ่มอยากเห็นการรับประกันจากรัฐธรรมนูญใหม่ คือ การจำกัดการใช้อำนาจของเจ้าหน้าที่รัฐให้เป็นการใช้อำนาจที่เป็นประโยชน์กับประชาชน โดยเสนอว่าควรมีสภาประชาชนในระดับท้องถิ่นติดตามผู้บริหารท้องถิ่นและติดตามการทำงานของหน่วยราชการในพื้นที่ได้
โครงการ Dream Con with People สู่รัฐธรรมนูญในฝันสัญจร เป็นโครงการที่ WeVis และ สถาบันเพื่อการยุติธรรมแห่งประเทศไทย (TIJ) จัดขึ้นเพื่อรับฟังความคิดเห็นของประชาชนทุกภูมิภาคทั่วประเทศ และจะนำข้อสรุปจากทั่วประเทศนำเสนอต่อรัฐสภาในกระบวนการร่างรัฐธรรมนูญ
