แม้ประเทศไทยจะมีความก้าวหน้าทางกฎหมายครั้งสำคัญ โดยมีการออกพระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายอาญา (ฉบับที่ 30) พ.ศ. 2568 ได้กำหนดให้การคุกคามทางเพศ รวมถึงพฤติกรรมบนโลกออนไลน์เป็นความผิดทางอาญา ซึ่งมีผลบังคับใช้เมื่อวันที่ 30 ธันวาคม 2568 ประกอบกับสำนักงานศาลยุติธรรมได้นำกระบวนการแบบเร่งด่วนมาใช้เพื่อยับยั้งเนื้อหาที่เป็นอันตราย แต่ในทางปฏิบัติ เจ้าหน้าที่ผู้ปฏิบัติงานแนวหน้ายังคงเผชิญความท้าทาย เนื่องจากขาดความรู้พื้นฐานเกี่ยวกับรูปแบบเฉพาะของ TFGBV เช่น การเปิดเผยข้อมูลส่วนบุคคล (Doxxing) การล่วงละเมิดโดยใช้ภาพถ่ายและการสะกดรอยตามทางไซเบอร์ (Cyberstalking) ซึ่งมักสับสนกับการคุกคามทางเพศทั่วไป
กองทุนประชากรแห่งสหประชาชาติ ประจำประเทศไทย (UNFPA Thailand) ร่วมกับทีม Stop Online Harm กรมกิจการสตรีและสถาบันครอบครัว (สค.) กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ (พม.) และสถาบันเพื่อการยุติธรรมแห่งประเทศไทย (TIJ) ร่วมจัดการอบรมเชิงปฏิบัติการและพัฒนาหลักสูตรนำร่อง “การเสริมสร้างศักยภาพผู้ปฏิบัติงานรับมือความรุนแรงด้วยเหตุแห่งเพศที่ใช้เทคโนโลยีเป็นเครื่องมือ (Technology Facilitated Gender-Based Violence: TFGBV)” เมื่อวันที่ 5 พฤศจิกายน 2569 ที่ TIJ เพื่อยกระดับความรู้และทักษะแก่บุคลากรด่านหน้าในการปกป้องประชาชนบนโลกออนไลน์อย่างเป็นรูปธรรม โดยมีเจ้าหน้าที่ด่านหน้าที่รับผิดชอบกรณีความรุนแรงด้วยเหตุแห่งเพศ (GBV) บุคลากรทางการศึกษา เจ้าหน้าที่ตำรวจ เจ้าหน้าที่สาธารณสุข และภาคประชาสังคมร่วมเข้าอบรมทั้งสิ้น 50 คน
“การอบรมเชิงปฏิบัติการครั้งนี้มุ่งเน้นการแลกเปลี่ยนเรียนรู้และระบุความต้องการที่แท้จริง เพื่อยกระดับหลักสูตรและการดำเนินงานด้านสิทธิมนุษยชนให้เท่าทันบริบทของสื่อสังคมออนไลน์ โดยเน้นกระบวนการมีส่วนร่วมที่เปิดกว้าง เข้าถึงได้ และไม่ทิ้งใครไว้ข้างหลัง เพื่อร่วมกันตระหนักถึงผลกระทบและจัดทำข้อเสนอแนะเชิงนโยบาย ทั้งนี้ ก้าวสำคัญต่อไปสำหรับประเทศไทยคือการแปลงองค์ความรู้และการอภิปรายเชิงลึกที่จัดขึ้นในวันนี้ ให้กลายเป็นคำมั่นสู่การขับเคลื่อนนโยบายอย่างเป็นรูปธรรม เพื่อสร้างความเป็นธรรมและส่งเสริมการมีส่วนร่วมอย่างยั่งยืนตั้งแต่วันนี้” ซูจาต้า ทูลัดฮา (Sujata Tuladhar) Technical Advisor on Gender Based Violence ผู้แทนกองทุนประชากรแห่งสหประชาชาติ ประจำประเทศไทย (UNFPA Thailand)
ยึด “ประชาชนเป็นศูนย์กลาง” เปลี่ยนความยุติธรรมเป็นเรื่องที่พึ่งพาได้จริง
ขณะเดียวกัน การอบรมเชิงปฏิบัติการครั้งนี้ยังได้เน้นย้ำถึงหัวใจสำคัญของการอำนวยความยุติธรรมที่มีประชาชนเป็นศูนย์กลาง (People-Centred Justice) โดยปรับปรุงเนื้อหาจากหลักสูตร TFGBV ระดับโลกของ UNFPA ให้สอดคล้องกับบริบททางสังคมและกฎหมายไทย มุ่งเสริมสร้างทักษะการเยียวยาที่คำนึงถึงบาดแผลทางใจ (Trauma-Informed Approach) และยึดผู้รอดชีวิตเป็นศูนย์กลาง (Survivor-Centered Approach) เพื่อให้ผู้เสียหายรู้สึกปลอดภัย ได้รับการรับฟัง และได้รับการคุ้มครองสิทธิอย่างแท้จริงโดยไม่ถูกซ้ำเติมในกระบวนการยุติธรรม
ด้าน ดร.พิเศษ สอาดเย็น ผู้อำนวยการ TIJ ร่วมกล่าวเปิดโดยระบุว่า สถิติสะท้อนว่ามีผู้เสียหายเพียงส่วนน้อยที่กล้าเดินเข้าสู่กระบวนการยุติธรรม เราจึงต้องเร่งเสริมศักยภาพให้ผู้ปฏิบัติงานด่านหน้าทุกภาคส่วน มองเห็น “คนเป็นศูนย์กลาง” เข้าใจผลกระทบที่เกิดขึ้นกับเหยื่อและครอบครัว เพื่อเปลี่ยนผ่านนโยบายยุติธรรมให้เข้าถึงง่ายและพึ่งพาได้จริง และหวังว่าผู้ร่วมอบรมจะได้รับองค์ความรู้ แลกเปลี่ยนเพื่อนำไปปรับปรุงหลักสูตร และเพิ่มขีดความสามารถในการปฏิบัติหน้าที่เพื่อสร้างสังคมที่ยุติธรรรมและไม่ทิ้งใครไว้ข้างหลัง
ทั้งนี้ การอบรมเชิงปฏิบัติการดังกล่าว ผู้เข้าร่วมอบรมจะได้รับและแลกเปลี่ยนเรียนรู้ทั้งความรู้และประสบการณ์:
- การสร้างความเข้าใจรูปแบบ TFGBV เฉพาะ: เรียนรู้การรับมือภัย Cyberstalking, Doxxing และ Image-Based Sexual Abuse
- การเยียวยาด้วยหัวใจ: พัฒนาทักษะการช่วยเหลือที่เคารพศักดิ์ศรีและเข้าใจบาดแผลทางใจของผู้เสียหาย
- เส้นทางส่งต่อที่รวดเร็ว (Referral Pathways): เชื่อมโยงความร่วมมือระหว่างกระทรวง พม., ตำรวจ, กระทรวงศึกษาธิการ, ศูนย์ OSCC กระทรวงสาธารณสุข
- พัฒนาต่อยอดสู่หลักสูตรระดับประเทศ: เสียงสะท้อนจากผู้ปฏิบัติงานจริงสู่การพัฒนาเป็นหลักสูตรมาตรฐานเพื่อใช้อบรมขยายผลทั่วประเทศต่อไป
