“จินตนาการอนาคตสังคมที่เป็นธรรม ที่เราอยากเห็นหน้าตาเป็นอย่างไร?”
“ระบบยุติธรรมที่ออกแบบมาเพื่อรองรับผู้คนที่เปราะบางที่สุด ควรเป็นแบบไหน?”
นี่คือคำถามสำคัญจากเวทีการพัฒนานโยบายเพื่อสร้างอนาคตสังคมที่เป็นธรรมภาคใต้ เมื่อวันที่ 15 พฤษภาคมที่ผ่านมา ณ จังหวัดสงขลา
สถาบันเพื่อการยุติธรรมแห่งประเทศไทย (TIJ) ร่วมกับสถาบันนโยบายสาธารณะ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ และคณะวิทยาการจัดการ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ เชิญผู้แทนกว่า 40 คน จากภาครัฐ ภาควิชาการ ภาคประชาสังคม และเครือข่ายคนรุ่นใหม่ มาร่วมกันออกแบบอนาคตของระบบยุติธรรม บนฐานแนวคิดกระบวนการยุติธรรมที่มีประชาชนเป็นศูนย์กลาง (People-Centered Justice) ภายใต้โครงการปักหมุดอนาคตกระบวนการยุติธรรมสู่การสร้างสังคมที่เป็นธรรม
เวทีครั้งนี้เริ่มต้นบทสนทนาจาก “ชีวิตของคนตัวเล็ก” ผ่านเรื่องราวของ persona ที่สะท้อนความเปราะบางในชีวิตจริง เพื่อชวนมองให้ลึกกว่าปัญหาที่เห็นตรงหน้า ไปถึงกลไก กติกา และโครงสร้างสังคมที่จำเป็นต้องมีการเปลี่ยนแปลง
เวทีในครั้งนี้ ผู้เข้าร่วมได้ร่วมกันวิเคราะห์ประเด็นความท้าทายสำคัญของภาคใต้ ได้แก่
- สิทธิชุมชนและการพัฒนาพื้นที่
- ความขัดแย้งในจังหวัดชายแดนภาคใต้
- การเข้าถึงสิทธิของผู้เข้าสู่การค้าบริการทางเพศในพื้นที่ชายแดน
- ปัญหายาเสพติดและอาชญากรรม
- ผลกระทบทางสังคมและเศรษฐกิจจากเหตุการณ์น้ำท่วมปี 2568
ผ่านเครื่องมือ Design Thinking และ Futures Thinking ที่ชวนมองตั้งแต่สิ่งที่เกิดขึ้นบนผิวน้ำ ไปจนถึงรากของปัญหาใต้ภูเขาน้ำแข็ง ก่อนจะนำไปต่อยอดสู่จินตนาการใหม่และข้อเสนอเชิงนโยบายที่ตอบโจทย์ชีวิตของผู้คน
การจัดงานในครั้งนี้เป็นเพียงจุดเริ่มต้นของโครงการ ซึ่งยังจะเดินหน้าจัดเวทีในอีก 3 ภูมิภาคทั่วประเทศ จนถึงเดือนกรกฎาคม เพื่อนำเสียงจากคนในพื้นที่มาร่วมออกแบบเป็นนโยบายของระบบยุติธรรมที่พยายามสะท้อนและตอบสนองความต้องการที่ยึดโยงประชาชนเป็นศูนย์กลางต่อไป
