สถาบันเพื่อการยุติธรรมแห่งประเทศไทย (TIJ) ร่วมกับ กรมราชทัณฑ์ สำนักงานว่าด้วยยาเสพติดและอาชญากรรมแห่งสหประชาชาติ ประจำภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้และแปซิฟิก (UNODC ROSEAP) และ คณะศิลปกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏสวนสุนันทา ประกาศผลรางวัลผู้ชนะเลิศในโครงการ “การออกแบบและพัฒนาผลิตภัณฑ์ผู้ต้องขังผ่านการมีส่วนร่วมของเยาวชน” (Prison Product Development Through Youth Engagement) ที่อาคาร TIJ เมื่อวันที่ 6 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2569
โครงการนี้จัดขึ้นภายใต้แนวคิดหลัก "Through the Wall" โดยมีเป้าหมายเพื่อทลายกำแพงทั้งในเชิงกายภาพและอคติทางสังคม และช่วยสนับสนุนให้ผู้ต้องขังได้ทำงานร่วมกับคนรุ่นใหม่เพื่อสร้างสรรค์ผลิตภัณฑ์ที่มีนวัตกรรมและตอบโจทย์ตลาด ซึ่งจะเป็นกุญแจสำคัญในการเตรียมความพร้อมเพื่อกลับคืนสู่สังคม
นวัตกรรมเพื่อโอกาสที่ยั่งยืน
นางสาวอากิ โอกานัน (Aki Okanan) ผู้แทนด้านการปฏิรูปเรือนจำ (Prison Reform) จาก UNODC ROSEAP ได้เน้นย้ำ ถึงพันธกิจของโครงการที่มุ่งเน้นทั้งด้านนวัตกรรมและการขับเคลื่อนในระดับสากล โดยโครงการนี้ไม่เพียงแต่สร้างสรรค์สินค้าที่ตอบโจทย์ผู้บริโภคในปัจจุบัน แต่ยังเป็นการเสริมสร้างทักษะด้านการตลาดให้แก่เจ้าหน้าที่ราชทัณฑ์และผู้ที่เกี่ยวข้อง นอกจากนี้ยังช่วยสร้างความตระหนักรู้ในระดับนานาชาติถึงความสำคัญของการฟื้นฟูเยียวยาและการฝึกอาชีพ ซึ่งเป็นปัจจัยหลักในการบรรลุ เป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืน (SDGs) ของสหประชาชาติ ผ่านการลดอัตราการกระทำผิดซ้ำอย่างเป็นรูปธรรม
คืนศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ผ่านงานสร้างสรรค์
นางสาวชลธิช ชื่นอุระ ผู้อำนวยการสำนักส่งเสริมข้อกำหนดกรุงเทพและการปฏิบัติต่อผู้กระทำผิด (TIJ) ระบุว่า โครงการนี้มีความสอดคล้องกับภารกิจสำคัญของ TIJ ในการขับเคลื่อนมาตรฐานสากลมาใช้ในภูมิภาค
“กำแพงหรือมายาคติที่สังคมหวาดกลัวผู้เคยก้าวพลาดนั้นอยู่กับสังคมมานาน สิ่งที่จะช่วยให้ผู้ก้าวพลาดข้ามผ่านกำแพงนั้นมาได้ คือการสร้างการรับรู้ถึงศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์และความสำคัญของการฟื้นฟูเยียวยา ที่สามารทำได้ด้วยการสื่อสารเรื่องราวของพวกเขาในผลิตภัณฑ์ เชื่อว่าความคิดสร้างสรรค์ของคนรุ่นใหม่จะทำเสริมสร้างสะพานระหว่างเรือนจำและโลกภายนอกให้แข็งแกร่งขึ้นและลดความหวาดกลัวของสังคมได้มากขึ้น” นางสาวชลธิช กล่าว
ด้าน ดร.นัทธี จิตสว่าง ที่ปรึกษา TIJ กล่าวเสริมว่า โครงการนี้มีความสำคัญและสอดคล้องกับนโยบายในปัจจุบันของกรมราชทัณฑ์ที่มุ่งเน้นการฝึกอาชีพแบบ "เตรียมความพร้อมก่อนปล่อย" โดยเน้นทักษะที่นำไปใช้ประกอบอาชีพได้จริงและสามารถต่อยอดเป็นธุรกิจส่วนตัวได้ภายหลังพ้นโทษ
รางวัลชนะเลิศ: ผลิตภัณฑ์ "Time-Made"
คณะกรรมการผู้ทรงคุณวุฒิ ซึ่งประกอบด้วยผู้แทนจาก TIJ UNODC ROSEAP ทัณฑสถานหญิงกลาง มหาวิทยาลัยราชภัฏสวนสุนันทา สถานเอกอัครราชทูตญี่ปุ่นประจำประเทศไทย และนักวิชาการอิสระ ได้พิจารณาผลงานทั้งหมด 9 ชิ้นจากนักศึกษา 19 คน และประกาศผลให้กลุ่ม "Time-Made" คว้าความสำเร็จสูงสุดด้วยผลงานการพัฒนาสายนาฬิกาผ่านเทคนิคการเย็บแบบ "สม็อก" (Smocking) โดยคณะกรรมการชื่นชมในความโดดเด่นของการเล่าเรื่อง (Storytelling) การออกแบบที่แตกต่างจากสินค้าราชทัณฑ์รูปแบบเดิม และศักยภาพในการขยายตัวสู่ตลาดสากล
จากเวิร์กชอปสู่เวทีระดับโลก
นอกจากผลงานของกลุ่มผู้ชนะแล้ว ผลงานที่มีศักยภาพจะได้รับการสนับสนุนด้านการพัฒนาสินค้าและการตลาดอย่างต่อเนื่อง โดยจะประสานงานกับเรือนจำที่เหมาะสมเพื่อดำเนินการผลิตจริง และนำไปจัดแสดงและจำหน่าย ณ ร้านของที่ระลึกขององค์การสหประชาชาติ (UN Souvenir Shop)
โครงการนี้จึงไม่ใช่เพียงความร่วมมือเพื่อสร้างของที่ระลึก แต่เป็นสื่อกลางที่ถ่ายทอดเรื่องราวการต่อสู้ การเรียนรู้ และการเริ่มต้นใหม่ของผู้ต้องขัง เพื่อให้สังคมได้เห็นคุณค่าและร่วมเป็นส่วนหนึ่งในการให้โอกาสแก่ผู้ที่กำลังก้าวกลับสู่สังคมอีกครั้ง
