“เป้าหมายของเราไม่ใช่การสร้างโรงเรียนที่ไม่มีความขัดแย้ง แต่คือการสร้างโรงเรียนที่เมื่อเกิดความขัดแย้งขึ้นแล้ว ทุกคนมีภูมิคุ้มกันและวิธีการที่พร้อมรับฟัง เพื่อให้คู่กรณีได้รับการเยียวยา ไม่มองว่าใครผิด หรือใครจะต้องถูกลงโทษ และยังคงเป็นส่วนหนึ่งของชุมชนโรงเรียน”
ดร. อณูวรรณ วงศ์พิเชษฐ์ รองผู้อำนวยการสถาบันเพื่อการยุติธรรมแห่งประเทศไทย (TIJ) กล่าวในพิธีปิดการจัดกิจกรรมแลกเปลี่ยนและถอดบทเรียนจากครูแกนนำ (RJ Leading Teachers) โครงการ RJ in Schools Sandbox: การพัฒนาโรงเรียนนำร่องด้าน RJ พื้นที่กรุงเทพมหานคร เมื่อวันที่ 19 มิถุนายน พ.ศ. 2569 ที่อาคาร TIJ ถนนแจ้งวัฒนะ กรุงเทพฯ
โครงการดังกล่าวเป็นความร่วมมือระหว่าง กรุงเทพมหานคร (BMA) คณะวิทยาการเรียนรู้และศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ กองทุนประชากรแห่งสหประชาชาติประจำประเทศไทย (UNFPA) มูลนิธิฟรีดริช เนามัน เพื่อเสรีภาพ ประเทศไทย แพลตฟอร์ม So Safe โดย บริษัท Found by Design และ TIJ เพื่อส่งเสริมการใช้กลไกการแก้ไขความขัดแย้งในโรงเรียนด้วยกระบวนการยุติธรรมเชิงฟื้นฟูเยียวยา (Restorative Justice: RJ)
ในโอกาสนี้ รองผู้อำนวยการ TIJ ระบุว่า Restorative Justice ไม่ใช่เพียงแนวคิดทางทฤษฎี หรือแนวปฏิบัติที่ใช้ได้เฉพาะในต่างประเทศ แต่สามารถนำมาปรับใช้ได้จริงในบริบทโรงเรียนไทย โดยมีบทเรียนสำคัญจากโครงการนี้คือการรับฟังเป็นจุดเริ่มต้นของการเปลี่ยนแปลง และครูคือหัวใจของการเปลี่ยนแปลง เพรราะไม่มีเครื่องมือใดจะสร้างความไว้วางใจให้นักเรียนได้มากกว่า Human-touch ของครูที่พร้อมเข้าใจ
สำหรับกิจกรรมในครั้งนี้ ครูแกนนำจำนวน 30 คน จากโรงเรียนนำร่องในพื้นที่กรุงเทพมหานคร 6 โรงเรียน ได้แก่ โรงเรียนการเคหะท่าทราย โรงเรียนเคหะทุ่งสองห้องวิทยา 1 โรงเรียนเคหะทุ่งสองห้องวิทยา 2 โรงเรียนทุ่งสองห้อง (คุปตัษเฐียรอุทิศ) โรงเรียนบางเขน (ไว้สาลีอนุสรณ์) และ โรงเรียนวัดหลักสี่ (ทองใบทิวารีวิทยา) ได้ร่วมแลกเปลี่ยนความคิดเห็นและถอดบทเรียนกันในประเด็น
- ประสบการณ์การนำ RJ ไปใช้ในโรงเรียน ตั้งแต่เริ่มต้น การปฏิบัติจริง ความท้าทาย และผลกระทบต่อครู นักเรียน และโรงเรียน
- การนำเกม RJ Journey Board Game โดย บริษัท Found by Design ไปใช้เพื่อเสริมสร้างแนวทางการใช้ RJ ในโรงเรียน
- การขยายผลการนำ RJ ไปใช้ในโรงเรียนอื่น ๆ และให้เป็นส่วนหนึ่งของวัฒนธรรมโรงเรียน
- การสะท้อนประสบการณ์การใช้แพลตฟอร์มระบบ So Safe เพื่อแจ้งเหตุและเชื่อมต่อความช่วยเหลือสู่การแก้ไขปัญหาสังคมอย่างปลอดภัยและยั่งยืนต่อไป
TIJ และภาคีเครือข่ายมุ่งหวังที่จะร่วมกันพัฒนาเครือข่าย RJ Leading Teachers พัฒนาเครื่องมือที่เหมาะสมกับบริบทโรงเรียนไทย เชื่อมโยงกับระบบส่งต่อและเครือข่ายสนับสนุนที่เกี่ยวข้อง รวมถึงถอดบทเรียนสู่ข้อเสนอเชิงนโยบายเพื่อการขยายผลในระดับกรุงเทพมหานครและระดับประเทศ เพื่อสร้างโรงเรียนให้เป็นพื้นที่ปลอดภัย สนองตอบความต้องการของทั้งเด็กและเยาวชน ตลอดจนบุคลากรในสถานศึกษาต่อไป
