ปัญหาท้าทายกระบวนการยุติธรรมในปัจจุบัน นอกจากอาชญากรรมทางไซเบอร์ อาชญากรรมทางเศรษฐกิจ อาชญากรรมข้ามชาติแล้ว อาชญากรรมที่สำคัญไม่ยิ่งหย่อนไปกว่ากัน คือ อาชญากรรมทางสิ่งแวดล้อม ที่นอกจากจะส่งผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมกระทั่งหลายครั้งไม่อาจฟื้นกลับคืนเหมือนเดิมได้แล้ว ยังมีผลอย่างมหาศาลต่อคุณภาพชีวิตของประชาชน ทั้งมิติด้านเศรษฐกิจและสังคมอย่างไม่อาจประเมินมูลค่าความเสียหายได้ อาชญากรรมประเภทนี้ยังมีความพัวพันกับหน่วยงานจำนวนมากทั้งในภาครัฐและเอกชน
นอกจากนี้ ยังพบด้วยว่าประเทศไทยกำลังเผชิญกับการเพิ่มสูงขึ้นของการฟ้องร้องเพื่อดำเนินคดีเชิงยุทธศาสตร์เพื่อระงับการมีส่วนร่วมของสาธารณะในบริบทธุรกิจกับสิทธิมนุษยชน (SLAPP) ซึ่งส่วนใหญ่เป็นการฟ้องร้องในคดีที่เกี่ยวข้องกับสิ่งแวดล้อมอีกด้วย (คดีที่เข้าข่ายการฟ้องปิดปากในไทยระหว่างปี พ.ศ. 2540 – 2562 มีจำนวนทั้งหมด 212 คดี โดยคดีสิ่งแวดล้อมมีจำนวนสูงสุดเป็นอันดับ 2 คิดเป็นร้อยละ 32.07 จากการรวบรวมโดยสมาคมนักกฎหมายสิทธิมนุษยชน ปี พ.ศ. 2562)
TIJ Academy ภายใต้กำกับของสถาบันเพื่อการยุติธรรมแห่งประเทศไทย (TIJ) ตระหนักถึงความสำคัญเร่งด่วนดังกล่าว จึงได้ร่วมกับโครงการสิ่งแวดล้อมแห่งสหประชาชาติ (United Nations Environment Programme – UNEP) และโครงการพัฒนาแห่งสหประชาชาติ (United Nations Development Programme – UNDP) จัดหลักสูตรสร้างศักยภาพผู้ปฏิบัติงานด้านความยุติธรรมสิ่งแวดล้อม โดย ดร.พิเศษ สอาดเย็น ผู้อำนวยการ TIJ Georgina Lloyd, Regional Coordinator for Environmental Law and Governance in Asia and the Pacific, UNEP และ Niamh Collier-Smith, UNDP Resident Representative in Thailand ร่วมกล่าวในพิธีเปิดการอบรม ซึ่งจัดขึ้นเมื่อวันที่ 24 มีนาคม พ.ศ. 2569 ที่ห้อง Learning Studio 1 อาคารสำนักงาน TIJ ถนนแจ้งวัฒนะ กรุงเทพฯ
สำหรับหลักสูตรดังกล่าวมีจุดมุ่งหมายเพื่อสร้างความเข้าใจในภาพรวมและความท้าทายของปัญหาสิ่งแวดล้อม กระบวนการยุติธรรมทางสิ่งแวดล้อมของประเทศไทยและกฎหมายสิ่งแวดล้อมระหว่างประเทศเบื้องต้น จากวิทยากรและผู้เชี่ยวชาญทั้งในเวทีระหว่างประเทศและหน่วยงานที่เกี่ยวข้องในประเทศ เช่น UNEP UNDP สภาทนายความ ศาลฎีกา ศาลปกครอง สถาบันวิจัยสิ่งแวดล้อมเพื่อความยั่งยืน คณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ กรมโรงงานอุตสาหกรรม กรงควบคุมมลพิษ กรมทรัพยากรน้ำบาดาล มูลนิธิบูรณะนิเวศ คณะกรรมการนักนิติศาสตร์สากล คณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ เป็นต้น
นอกจากนี้ ผู้เข้าร่วมการอบรมจำนวน 30 คน จากหน่วยงานภาครัฐที่เกี่ยวข้องกับประเด็นของความยุติธรรมสิ่งแวดล้อม ได้แก่ กองบัญชาการตำรวจสอบสวนกลาง (บช.ก.) กรมสอบสวนคดีพิเศษ สำนักงานอัยการสูงสุด สำนักงานศาลยุติธรรม สำนักงานศาลปกครอง สำนักงานคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ สำนักงานปลัดกระทรวงยุติธรรม สำนักงานปลัดกระทรวงมหาดไทย สำนักงานปลัดกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม กรมควบคุมมลพิษ กรมทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่ง กรมทรัพยากรน้ำบาดาล กรมโรงงานอุตสาหกรรม และกรมประมง จะได้ร่วมเรียนรู้และแลกเปลี่ยนอุปสรรค ปัญหา แนวปฏิบัติที่ดี รวมไปถึงข้อเสนอแนะจากการปฏิบัติงาน ผ่านกิจกรรมทั้งการฟังบรรยาย และการลงพื้นที่ที่ประสบปัญหาด้านความยุติธรรมสิ่งแวดล้อมจริง ที่ชุมชนหนองพะวา ตำบลบางบุตร อำเภอบ้านค่าย จังหวัดระยอง และสำรวจพื้นที่โรงงานบริษัท วิน โพรเสส จำกัด ระหว่างวันที่ 24 – 26 มีนาคม พ.ศ. 2569
